Γ Γυμνασίου Γλώσσα, Ονοματικές Προτάσεις (θεωρία & ασκήσεις)

 

Δευτερεύουσες Ονοματικές Προτάσεις

 

Δευτερεύουσες/ Εξαρτημένες Προτάσεις
Ονοματικές	Επιρρηματικές
Ειδικές	Αιτιολογικές
Βουλητικές	Τελικές
Ενδοιαστικές	Αποτελεσματικές/Συμπερασματικές
Πλάγιες Ερωτηματικές	Υποθετικές
Αναφορικές	Εναντιωματικές και Παραχωρητικές
	Χρονικές
	Αναφορικές

 

Ονοματικές

 

Ειδικές Προτάσεις

Ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις οι οποίες εξειδικεύουν το νόημα του ρήματος ή του ονόματος ή μιας περίφρασης.

Εισαγωγή: Ειδικοί σύνδεσμοι ότι, πως, που

Λειτουργία: Αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα που έχουν τη σημασία του λέω, δηλώνω, νομίζω, νιώθω, καταλαβαίνω, γνωρίζω κα πχ Γνωρίζω ότι θα έρθει

Υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα ή απρόσωπες εκφράσεις που έχουν σημασία παρόμοια σημασία με τα προσωπικά ρήματα. Πχ Είναι βέβαιο ότι θα πετύχει στη ζωή του.

Επεξήγηση σε ουσιαστικά που έχουν σημασία παρόμοια με τη σημασία των προσωπικών ρημάτων και σε δεικτικές και αόριστες αντωνυμίες πχ Κυκλοφορεί μια φήμη, ότι έχει συλληφθεί.

Άρνηση: δε(ν)

 

Βουλητικές Προτάσεις

Ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που δηλώνουν επιθυμία, βούληση (θέλω, επιθυμώ, ζητώ, επιτρέπω, εμποδίζω κα)

Εισαγωγή: Βουλητικός σύνδεσμος να

Λειτουργία : Αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα που έχουν βουλητική σημασία (θέλω, επιθυμώ, λαχταρώ, μπορώ κα) πχ Θέλω να πάω διακοπές.

Υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις που έχουν σημασία παρόμοια με τα προσωπικά ρήματα (πρέπει, απαγορεύεται, επιτρέπεται κα) πχ Δεν επιτρέπεται να καπνίζετε στον χώρο.

Επεξήγηση σε ουσιαστικά που έχουν παρόμοια σημασία με τα προσωπικά ρήματα και σε δεικτικές και αόριστες αντωνυμίες. Πχ Το παιδί έκανε μια ευχή, να γυρίσει ο μπαμπάς του στο σπίτι.

Άρνηση: μη(ν)                                Εκφορά: Υποτακτική

 

Ενδοιαστικές Προτάσεις

Ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν φόβο/ ενδοιασμό μήπως γίνει ή δε γίνει κάτι.

Εισαγωγή: Ενδοιαστικοί σύνδεσμοι μη(ν), μήπως

Λειτουργία: Αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα που δηλώνουν φόβο/ ανησυχία (φοβάμαι, ανησυχώ, έχω την υποψία κα) πχ Φοβάμαι μη δεν επιτύχω στις εξετάσεις.

Επεξήγηση σε ουσιαστικά με σημασία παρόμοια με τα προσωπικά ρήματα και σε δεικτικές ή αόριστες αντωνυμίες πχ Έχει έναν ανεξήγητο φόβο μήπως δεν ολοκληρώσει την εργασία του.

Άρνηση: μη(ν)                               Εκφορά: Υποτακτική

 

Πλάγιες Ερωτηματικές Προτάσεις

Ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις οι οποίες εκφράζουν ερώτηση ή απορία. Είναι διαφορετικές από τις ερωτηματικές προτάσεις (ευθείες ερωτήσεις).

Εισαγωγή: Ερωτηματικές αντωνυμίες (Ποιος, πόσος), ερωτηματικά επιρρήματα (πώς, πού, πότε), σύνδεσμοι (αν, γιατί, μήπως).

Λειτουργία: Αντικείμενο σε προσωπικά ρήματα που δηλώνουν ερώτηση, απορία, αίσθηση, αμφιβολία κα πχ Δε γνωρίζω αν θα έρθει στο χορό του σχολείου.

Υποκείμενο σε απρόσωπες εκφράσεις που έχουν σημασία παρόμοια με αυτή των προσωπικών ρημάτων. Πχ Δεν είναι σίγουρο ποια ομάδα θα πάρει το τρόπαιο.

Επεξήγηση σε ουσιαστικά που έχουν σημασία παρόμοια με τη σημασία των προσωπικών ρημάτων και σε δεικτικές και αόριστες αντωνυμίες. Πχ Υπάρχει μια απορία αν θα εμφανιστούν σήμερα στη συναυλία.

Άρνηση: δε(ν)                               Εκφορά: Οριστική

ΠΡΟΣΟΧΗ!	Ότι= ειδικός σύνδεσμος	Ο,τι= αναφορική αντωνυμία
	Πως= ειδικός σύνδεσμος	Πώς= ερωτηματικό μόριο
	Που= ειδικός σύνδεσμός	Πού= ερωτηματικό μόριο

 

Ασκήσεις                                    

1.        Να αναγνωρίσεις το είδος των δευτερευουσών ονοματικών προτάσεων (ειδικές, ενδοιαστικές, βουλητικές, πλάγιες ερωτηματικές).

Είναι σίγουρο ότι θα κάνει κρύο αύριο.

Δε γνωρίζει ποιος ήταν την κάλεσε.

Θα ήθελα πολύ να πήγαινα ένα ταξίδι.

Πιστεύω πως θα σταματήσει ο πόλεμος σύντομα.

Είναι αβέβαιο αν θα βελτιωθεί η κατάσταση.

Φοβάται μην κοπεί στις εξετάσεις.

Πρέπει να προσέχεις στις παρακολουθήσεις.

Απαγορεύεται να καπνίζεις.

Υπάρχουν φόβοι μήπως βρέξει κατά τη διάρκεια του αγώνα.

Δεν είναι γνωστό πώς μπήκαν στο σπίτι.

 

2.    Να συμπληρώσεις τα κενά με τον σωστό τύπο (Πώς/πως, ότι/ο,τι, Πού/που).

·         Δε γνωρίζω ­­­­­___ άφησα τα κλειδιά μου.

·         Είναι αυτός ___ σου τηλεφώνησε χθες το βράδυ.

·         ___ τα πέρασες στις διακοπές σου;

·         Πιστεύω ___ τους άφησα ικανοποιημένους με τις απαντήσεις μου.

·         Κάνε ___ νομίζεις εσύ σωστό.

·         Δεν ήξερα ___ γνώριζε και αυτός.

·         ___ ήσουν εξαφανισμένος;

·         ___ και ___ να περνάς να μιλάμε.

·         Δεν ξέρω ___ πήγε η συνέντευξη.

·         Πιστεύει ___ είναι αθώος.

 

3.      Να αναγνωρίσεις τη συντακτική θέση των παρακάτω ονοματικών προτάσεων.

·         Είμαι σίγουρος ότι θα γίνει με επιτυχία η εκδήλωση.

·         Αναρωτιέμαι αν θα μπορέσω να τα καταφέρω.

·         Υπάρχει φόβος μήπως δεν πετύχει το σχέδιο.

·         Σκέφτομαι μήπως υπερβάλλω στις αντιδράσεις μου.

·         Είναι βέβαιο ότι θα βελτιωθεί η κατάσταση στο μέλλον.

·         Έχει πάντα την ίδια απορία, αν είναι καλός ή όχι.

·         Θέλω να πάω διακοπές στην Ελβετία.

·         Γνωρίζει πως η μετράει η γνώμη του στην εταιρεία.

·         Απαιτώ να με ακούσεις.

                                                                    ©Δρακόπουλος Κωνσταντίνος