Μέτρο στην ποίηση

Μέτρο στην ποίηση

Έχουμε σίγουρα προσέξει πως έναν στίχο όταν τον διαβάζουμε φωναχτά, δημιουργείται ένα αίσθημα ρυθμού.

Ο ρυθμός στη νεοελληνική ποίηση βασίζεται στον τόνο και συγκεκριμένα στην εναλλαγή τονισμένων και άτονων συλλαβών.

Αυτή η εναλλαγή τονισμένων και άτονων συλλαβών δε γίνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο ούτε ακολουθείται πάντα το ίδιο σχήμα. Σχηματίζονται οι παρακάτω τρεις συνδυασμοί:

§  Ιαμβικό μέτρο/ίαμβος

§  Τροχαϊκό μέτρο/τροχαίος

§  Αναπαιστικό μέτρο/ανάπαιστος

Ιαμβικό μέτρο

Ο συνδυασμός μιας άτονης και μιας τονισμένης συλλαβής (ῠῡ).

Η λέξη πχ «παιδί» αποτελεί ένα συνδυασμό άτονης και τονισμένης συλλαβής και γι’ αυτό λέμε ότι η λέξη αυτή αποτελεί ένα ίαμβο.

Οι στίχοι που είναι γραμμένοι σε μια τέτοια εναλλαγή άτονων και τονισμένων συλλαβών είναι γραμμένοι σε ιαμβικό μέτρο.

Έναν στίχο τον μελετάμε όχι μόνο με βάση το μέτρο που είναι γραμμένο, αλλά τον αριθμό των συλλαβών ενός στίχου (επτασύλλαβος, ενδεκασύλλαβος, δεκαπεντασύλλαβος κα) αλλά και με βάση την τελευταία τονισμένη συλλαβή του στίχου (οξύτονη, παροξύτονη, προπαροξύτονη).

Μητέρα μεγαλόψυχη στον πόνο και στη δόξα

Τροχαϊκό μέτρο

Ο συνδυασμός μιας τονισμένης και μιας άτονης συλλαβής (ῡῠ).

Η λέξη πχ «γέρος» αποτελεί ένα συνδυασμό τονισμένης και άτονης συλλαβής και γι’αυτό λέμε ότι η λέξη αυτή αποτελεί έναν τροχαίο.

Οι στίχοι που ακολουθούν την εναλλαγή τονισμένων και άτονων συλλαβών είναι γραμμένοι σε τροχαϊκό στίχο.

Όπως και στον ίαμβο, μελετάμε ένα στίχο όχι μόνο με βάση το μέτρο, αλλά και τον αριθμό των συλλαβών ενός στίχου (οχτασύλλαβος, επτασύλλαβος κα) καθώς και την τελευταία τονιζόμενη λέξη (οξύτονη, παροξύτονη, προπαροξύτονη)

Σε γνωρίζω από την κόψη

Του σπαθιού την τρομερή

Αναπαιστικό μέτρο

Ο συνδυασμός μιας δύο άτονων και μιας τονισμένης συλλαβής (ῠῠῡ).

Η λέξη πχ «ποταμός» αποτελεί ένα συνδυασμό δύο άτονων πρώτων συλλαβών και μίας στο τέλος τονισμένης συλλαβής.

Οι στίχοι που ακολουθούν την εναλλαγή δύο άτονων και μιας στο τέλος τονισμένης συλλαβής λέμε ότι είναι γραμμένοι σε αναπαιστικό μέτρο.

Ηλιοπάτητοι δρόμοι και γύρω μπαξέδες 

                                                                               Δρακόπουλος Κωνσταντίνος