Βασικά σχήματα λόγου

 

Βασικά σχήματα λόγου

 

Αναδίπλωση	Η επανάληψη της τελευταίας λέξης ή φράσης μιας πρότασης στην αρχή της επόμενης	πχ Τ’άλογο, τ΄άλογο! Ομέρ Βρυώνη
Άρση - θέση	Πρώτα λέγεται κάτι που δεν ισχύει και στη συνέχεια κάτι που ισχύει	πχ Εγώ δεν είμαι ανήσυχος, τρομοκρατημένος είμαι
Ασύνδετο	Η παράθεση όρων ή προτάσεων χωρίς συνδέσμους	πχ Δίνει χρόνο, χρήμα, ώρα, αφοσίωση για αυτό τον σκοπό
Εικόνες	Κάθε περιγραφή απεικονίζει μια πραγματικότητα. Μια εικόνα μπορεί να είναι οπτική, οσφρητική, στατική, ακουστική κα	πχ μύρισε τα ευωδιαστά τριαντάφυλλα του κήπου της κυρίας
Κυκλικό σχήμα	Μια πρόταση, ένα ποίημα, ένα κείμενο τελειώνει και αρχίζει με την ίδια πρόταση	πχ Σταθείτε αντρεία σαν Έλληνες και σαν Γραικοί σταθείτε
Μεταφορά	Οι λέξεις αποκτούν μια διαφορετική σημασία από αυτή που σημαίνουν κυριολεκτικά	πχ Τα λόγια του μου τρύπησαν την καρδιά
Παρομοίωση	Ένα πρόσωπο, πράγμα συγκρίνεται με κάτι άλλο πολύ γνωστό, με βάση μια κοινή ιδιότητά τους	πχ Είχε ωραίο παράστημα, ήταν ψηλός σαν κυπαρίσσι.
Πολυσύνδετο	Η σύνδεση όμοιων όρων ή προτάσεων με συμπλεκτικούς ή διαζευκτικούς συνδέσμους	πχ Χαρές και λύπες να χαθούν και τα βασίλεια κι όλα, τίποτε δεν είναι αν στητή μεν΄η ψυχή κι ολόρθη
Προσωποποίηση	Άψυχα στοιχεία της φύσης και ζώα αποκτούν συμπεριφορές που αρμόζουν σε ανθρώπους	πχ Κλαίνε τα μαύρα βουνά

 

Άσκηση

Στα παρακάτω παραδείγματα, να εντοπίσεις κάθε φορά το εκφραστικό σχήμα που χρησιμοποιείται.

·           Είναι τόσο κακός, έχει μια καρδιά σαν πετρά.

_____________________________________________________________________

·           Γύρισα τον κόσμο ανάποδα για να σε βρω.

_____________________________________________________________________

·           Ακούστηκαν φωνές δυνατές στην πλατεία που τους αναστάτωσαν.

_____________________________________________________________________

·           Πήρε τα κλειδιά, τις κάρτες, τα βιβλία, τα ρούχα και έφυγε.

_____________________________________________________________________

·           Δεν είναι ηλιόλουστος ο καιρός αλλά συννεφιασμένος.

_____________________________________________________________________

·           Απρίλη, Απρίλη δροσερέ και Μάη με τα λουλούδια.

_____________________________________________________________________

·           Μοναχή το δρόμο επήρες, εξανάρθες μοναχή.

_____________________________________________________________________

·           Και το πουλί παράκουσε και αλλιώς επήγε κι είπε.

_____________________________________________________________________

·           Γιατί πηγαίνουν όλοι τόσο αργά σαν τις χελώνες.

____________________________________________________________________

                                                                               Δρακόπουλος Κωνσταντίνος